Drzewa przechodzące przez dach i rosnące na wewnętrznym dziedzińcu: co trzeba uwzględnić

Coraz częściej spotykamy się w dostawach i realizacjach z drzewami stanowiącymi część budynku. Zazwyczaj rosną one na wewnętrznym dziedzińcu, patio lub w zadaszonej przestrzeni zewnętrznej, a więc w dużej mierze na zewnątrz. Budynek jest projektowany wokół drzewa, którego pień przechodzi przez dach, okap lub płytę tarasu. Niekiedy zabudowa powstaje wokół istniejącego, dojrzałego drzewa. W innych przypadkach najpierw sadzi się duże drzewo, a dopiero później wznosi budynek.

Za tym zapotrzebowaniem stoi wyraźny trend. Miasta stają się coraz gęściej zabudowane, a projektanci chcą włączać dojrzałą zieleń w obrys budynku jako element sposobu użytkowania danego miejsca. Wewnętrzny dziedziniec z prawdziwym drzewem zmienia zamknięty budynek w miejsce, w którym ludzie chętnie przebywają. Wymaga to drzewa, które już od pierwszego dnia wygląda na dojrzałe, a więc dużego egzemplarza w momencie sadzenia.

Architektura i towarzyszące jej wizualizacje takich inwestycji często prezentują się okazale i zielono. Na wizualizacji drzewo jest zawsze w pełni rozwinięte, a kontrast między budynkiem a sąsiadującą z nim zielenią jest właśnie powodem, dla którego wybiera się duży egzemplarz.

Różnica między wnętrzem a przestrzenią zewnętrzną determinuje niemal wszystko, co następuje później. Drzewo rosnące w dużej mierze na zewnątrz rozwija się w normalnych warunkach zewnętrznych. W zamkniętym, ogrzewanym pomieszczeniu panują zupełnie inne warunki. Poniżej przedstawiamy kwestie, które mają decydujące znaczenie na etapie projektowania.

Przejście pnia przez dach lub taras

Charakterystycznym detalem jest miejsce, w którym pień przechodzi przez dach lub płytę tarasu. Należy je odpowiednio wcześnie uzgodnić z konstruktorem. Pień z każdym rokiem grubieje, dlatego otwór powinien być odpowiednio duży lub powiększać się wraz z nim. Gdy korona znajduje się już w otwartej przestrzeni, drzewo porusza się na wietrze: krawędź otworu nie może ocierać kory, a woda musi być odprowadzana wzdłuż pnia.

Takie drzewo często nie mieści się w ramach standardowych form uprawy szkółkarskiej. Przykładem może być pień bez gałęzi o wysokości ponad 4 metrów, zwieńczony 3-metrową koroną.

Przestrzeń dla korzeni i podłoże

Jeśli drzewo już rośnie w danym miejscu, należy chronić jego korzenie. Zmiana poziomu gruntu, zagęszczenie gleby przez maszyny lub ułożenie nawierzchni nad korzeniami powodują uszkodzenia, które stają się widoczne dopiero po latach. Strefę korzeniową należy pozostawić wolną i niezagęszczoną.

Jeśli nowe drzewo ma zostać posadzone w kwaterze lub pojemniku, objętość podłoża dostępna dla korzeni wyznacza górną granicę jego docelowej wielkości: gdy przestrzeń jest zbyt mała, drzewo szybciej wysycha. Po zakończeniu realizacji nie można już jej zmienić. Zgodnie z praktyczną zasadą należy przewidzieć około 1 m³ na każdy rok, przez który drzewo ma pozostać w danym miejscu, co oznacza kilkadziesiąt metrów sześciennych. Trzeba również zapewnić mu własne zaopatrzenie w wodę i drenaż.

Światło

Korona drzewa potrzebuje światła również na wewnętrznym dziedzińcu. W przypadku otwartego patio lub dachu z dużym otworem rzadko stanowi to problem. Jeśli ściany są wysokie i nieprzezroczyste, otwór nad drzewem nabiera szczególnego znaczenia. Im dalej drzewo znajduje się od otworu, tym mniej światła dziennego dociera do korony. Należy przy tym uwzględnić przede wszystkim warunki zimowe, ponieważ wtedy światła dziennego jest najmniej. Drzewo należy umieścić możliwie najbliżej pod otworem, a przy niewielkiej ilości światła wybrać gatunek, który dobrze znosi takie warunki.

Odbijające się od elewacji budynków światło słoneczne może z kolei wywołać efekt soczewki, powodując poparzenia liści, pnia lub warstwy ściółki.

Drzewa w ogrzewanym wnętrzu

Jeśli drzewo rośnie w dużej mierze na zewnątrz, na wewnętrznym dziedzińcu lub pod otwartym dachem, funkcjonuje w zwykłych warunkach zewnętrznych i można korzystać ze standardowego asortymentu. Sytuacja zmienia się dopiero w całkowicie zamkniętym, ogrzewanym pomieszczeniu.

Liściaste drzewa zrzucające liście, pochodzące z naszego klimatu, zimą przechodzą w stan spoczynku i potrzebują długiego okresu chłodu, aby w nim pozostać, a wiosną prawidłowo rozpocząć wegetację. Jeśli nie mają zapewnionego chłodu, jak ma to miejsce w ogrzewanym pomieszczeniu, drzewo rozwija się nieregularnie i nie przeżywa. W takich miejscach sprawdzają się niektóre zimozielone gatunki z cieplejszych regionów, które nie wymagają zimowego spoczynku w niskiej temperaturze i tolerują suche powietrze, takie jak Olea europaea i Quercus ilex. Lubią ciepło, ale potrzebują również jasnego stanowiska blisko przeszklenia. Żadne drzewo nie poradzi sobie w miejscu, które jest jednocześnie ciepłe i zbyt ciemne.

Ustawianie dużych drzew podczas budowy

Dojrzała zieleń wymaga dużych drzew, które muszą nie tylko pasować do projektu, lecz także mieć możliwość dotarcia na miejsce. Nośność konstrukcji, droga transportu i prace dźwigowe często sprawiają, że drzewo ustawia się już na wczesnym etapie budowy, gdy przestrzeń jest jeszcze otwarta. Im większe drzewo, tym wcześniej trzeba je uwzględnić w harmonogramie.

Na jakim etapie się włączamy

Najwięcej pracy przypada na etap projektowania, na długo przed dostawą. Wtedy podejmuje się decyzje dotyczące stanowiska, przejścia pnia i przestrzeni dla korzeni. Nasi doradcy pomagają dobrać gatunek, rozmiar i stanowisko oraz wspólnie z architektem i konstruktorem określają, czego drzewo potrzebuje w danym miejscu, aby się przyjąć — od pierwszego szkicu aż po dzień sadzenia. Dzięki ogromnemu wyborowi dużych drzew z własnej produkcji niemal zawsze można znaleźć egzemplarz odpowiedni do danego miejsca.

Czy realizują Państwo projekt, w którym drzewo przechodzące przez budynek lub znajdujące się w jego wnętrzu odgrywa istotną rolę? Prosimy przedstawić go nam na wczesnym etapie, a wspólnie ocenimy dostępne możliwości.