Drzewa formowane i szpalerowe

                                                                      Pełny asortyment drzew formowanych i szpalerowych
                                                                      Przykłady drzew formowanych i szpalerowych

Drzewa formowane i szpalerowe uzyskują w wyniku wieloletniego prowadzenia i/lub przycinania kształt np. naturalnego parasola, płaskiego parawanu albo idealnego stożka. Drzewa formowane są nieodłącznym elementem współczesnej architektury ogrodowej. Różnorodność kształtów stanowi wzbogacenie gry linii w wielu ogrodach. Drzewa te nadają sie do wielu zastosowań i prawie zawsze pasują także do małego ogrodu. Poniżej kilka ciekawostek na temat powstania i zastosowań drzew formowanych i szpalerowych.

Topiary
W starych pismach poświęconych sztuce ogrodniczej różnorodne kształty przycinanych drzew i żywopłotów są określane mianem „topiary". Sztuka tworzenia rzeźb z roślin pochodzi z czasów Juliusza Cesara, ale rozsławiła ją książka „Hypnerotomachia Poliphili” (1499) autorstwa Francesco Colonny, prezentująca zbiór topiarów. Dzięki niej fantazyjne kształty i figury ludzi i zwierząt stały się znane szerokiej publiczności.


Praktyczne kształty drzew
Drzewa formowane i szpalerowe były przed wynalezieniem drutu kolczastego często używane przez rolników do ogrodzenia zagrody dla bydła, oznaczenia granic gospodarstwa albo osłony przed słońcem. Stosowano do tego celu odpowiednio wały graniczne porośnięte przycinanymi krzewami, żywopłoty i lipy szpalerowe. Te ostatnie zapewniały latem pożądany cień, nie przesłaniając jednak słońca zimą. Również obecnie lipy szpalerowe cieszą się dużą popularnością.

Dekoracyjne palmety owocowe
Prowadzenie drzew owocowych – zwykle w kształcie palmety – powstało dawno temu ze względów praktycznych. Przy ścianie nagrzanej słońcem owoce szybciej dojrzewają, a więc przyginanie, prowadzenie i formowanie gałęzi, tak aby znalazły się blisko ściany, pozwalało uzyskać lepsze owoce. Po raz pierwszy opisano to w 1561 r. Wraz z nadejściem nowych technik uprawy sztuka przycinania drzew ograniczyła się przede wszystkim do funkcji dekoracyjnej. Mimo to nadal są to drzewa dające maksymalne plony znakomitej jakości owoców.

Centralna lipa piętrowa
Pięknym historycznym zastosowaniem drzew formowanych są lipy przycinane piętrowo, których najniższe piętro podpierano ustawionymi w krąg palikami. Pod starymi drzewami organizowano jarmarki, ferowano wyroki i wymieniano plotki. Na centralnym placu wielu wsi i miasteczek stoją lipy.